Piasta rowerowa

Piasta rowerowa – to środkowa część koła będąca w jego centrum, stanowiąca jego oś obrotu, odpowiadając jednocześnie za zamocowanie koła w ramie rowerowej.

Budowa

Budowa piasty rowerowej opiera się na tulei, wewnątrz której znajdują się łożyska. Piasta posiada zwykle kołnierz z otworami pozwalający na zamontowanie szprych lub ma konstrukcję z mocowaniami do szprych prowadzonych prosto. W przypadku stosowania hamulców tarczowych piasta musi być wyposażona także w system mocowania tarczy hamulcowej. Tylna piasta w odróżnieniu od przedniej odpowiada także za przenoszenie napędu na koło i posiada konstrukcję umożliwiającą, w przypadku napędów z przekładnią łańcuchową, na połączenie z tylnymi zębatkami.

Rodzaje piast rowerowych

Piasty rowerowe można podzielić ze względu na pełnione funkcje w rowerze na przednie i tylne.

Przednie piasty

Piasta rowerowa przednia odpowiada za swobodny obrót przedniego koła i utrzymanie go w przednim widelcu. Występują przednie piasty z wbudowaną prądnicą – dynamem, pozwalającą na zasilanie oświetlenia roweru lub innych drobnych urządzeń elektronicznych.

Tylne piasty

Piasta rowerowa tylna odpowiada także za przeniesienie napędu, w związku z czym posiada bardziej skomplikowaną konstrukcję. W zależności od sposobu połączenia zębatek wyróżnia się piasty:

  • typu ostre koło – połączenie zębatek z osią piasty jest stałe, wskutek czego zębatki zawsze obracają się jednocześnie z tylnym kołem;
  • z wolnobiegiem – posiadają mechanizm zapadkowy umożliwiający obrót koła do przodu bez obracania zębatek. Zębatki połączone z wolnobiegiem zakładane są na piastę;
  • torpedo – rodzaj wolnobiegowej piasty wyposażony w system hamulcowy uruchamiany podczas obrotu zębatek do tyłu;
  • bębenek z kasetą – piasta posiada wbudowany wolnobieg w bębenku, na który zakłada się oddzielny zestaw zębatek – tzw. kasetę;
  • piasty z przekładnią planetarną – piasta wielobiegowa z wbudowaną wewnątrz przekładnią pozwalającą na zmianę przełożeń. Spotykana zazwyczaj w rowerach miejskich.

Mocowanie osi piasty do ramy

Istnieje kilka standardów mocowania osi do ramy roweru. Są to:

  • mocowanie nakrętkami sześciokątnymi – najprostszy sposób mocowania piasty opierający się na dwóch nakrętkach z podkładkami po obu stronach. Nakrętki nakręca się na gwintowaną oś po umieszczeniu koła w ramie po obu zewnętrznych stronach ramy przy użyciu płaskich kluczy;
  • mocowanie nakrętkami motylkowymi – sześciokątne nakrętki zastąpione są nakrętkami z uchwytami motylkowymi, co pozwala na dokręcanie i odkręcenie piasty bez użycia kluczy;
  • mocowanie na szybkozamykacz – przez wydrążaną oś piasty przekłada się pręt ze sprężynkami. Na jednym końcu posiada on nakrętkę kontrującą, a na drugim dźwignię obsługiwaną ręcznie. Zaciśnięcie dźwigni umożliwia zamocowanie koła w ramie, a jej odgięcie na wyciągnięcie koła;
  • oś przelotowa – piasta w tym systemie ma pusty środek, przez który przekłada się oddzielną oś. Wymaga specjalnie przygotowanej do tego rodzaju mocowania ramy. Osie przelotowe wstępują w różnych rozmiarach i ich ogólną zaletą jest większa sztywność od mocowania na szybkozamykacz.

Łożyskowanie osi piasty

Istotną cechą budowy piasty są łożyska odpowiedzialne za jej sprawną pracę. Stosuje się kilka rodzajów łożysk:

  • łożyska kulkowe – piasty w tym systemie posiadają tradycyjne dwa łożyska, których bieżniami zewnętrznymi są wewnętrzne powierzchnie piasty, a nakrętki w kształcie stożków są bieżniami wewnętrznymi. Między bieżniami umieszcza się kulki. Regulacja stożków (konusów) pozwala na eliminację luzów. Odpowiednio wyregulowane zabezpiecza się nakrętkami kontrującymi;
  • łożyska maszynowe – piasty w tym systemie posiadają dwa standardowe łożyska kulkowe składane maszynowo. Eliminuje to możliwości regulacji luzów, a niepoprawne działanie naprawia się wymianą łożysk na nowe;
  • piasty pakietowe – posiadają zespoły od 3 do 5 łożysk kulkowych, baryłkowych lub igłowych specjalnie zaprojektowanych dla rowerów. Mają na celu optymalizować masę zapewniając jak najlepszą pracę piasty. Jest to najdroższy rodzaj łożyskowania i niektóre piasty tego typu są nierozbieralne.