Rower

Rower – to pojazd jednośladowy (lub wielośladowy), który napędzany jest siłą mięśni użytkownika. Na początku nazywany był określeniami „bicykl” oraz „welocyped”, jednak w Polsce przyjęła się nazwa „rower” od brytyjskiej firmy Rover produkującej dawniej rowery, oraz od jednego z pojazdów powstałych pod tą nazwą.

Budowa roweru

Współczesny rower to zazwyczaj jednoślad dwukołowy napędzany przy pomocy przekładni mechanicznej wprawianej w ruch nogami przez pedały i korby. Kształt ramy roweru pozwala na przyjęcie przez użytkownika pozycji siedzącej na siodełku pomiędzy kołami. Sterowanie odbywa się przez ruch kierownicą połączoną z przednim kołem, natomiast napęd przekazywany jest na tylne koło. Napęd zazwyczaj przekazywany jest przez układ napędowy będący przekładnią łańcuchową, wraz z systemem zmiany przełożeń. Koła roweru zwykle są szprychowe i wyposażone w pneumatyczne ogumienie. Hamowanie możliwe jest przez kręcenie pedałami w tył lub częściej przez hamulce ręczne oddziałujące na obręcz koła, lub na tarcze hamulcowe.

Rodzaje rowerów

Przez lata powstało wiele typów rowerów różniących się wyspecjalizowanym zastosowaniem lub konstrukcją. Niektóre, podstawowe rodzaje rowerów, to:

Historia roweru

Pierwszy prototyp roweru prawdopodobnie powstał przed XIX wiekiem, jednak niewiele o nich wiadomo. Uznaje się, że pierwszy rower został wynaleziony przez barona Karla Draisa z Niemiec w 1817 roku. Jego konstrukcja zbliżona była kształtem do dzisiejszych rowerów, natomiast nie posiadał on napędu, przez co nazywany był „maszyną do biegania”, na której użytkownicy musieli odpychać się stopami od ziemi. Pojazd ten nazywany był także drezyną od nazwiska wynalazcy

W kolejnych latach różni wynalazcy i konstruktorzy pracowali nad dodawaniem napędów do tego typu pojazdów. Około 1839 roku Kirkpatrick Macmillan opracował pojazd z systemem wahliwych pedałów i popychaczy połączonych z tylnym kołem. W 1861 roku Pierre Michaux zbudował welocyped z napędem w postaci pedałów i korb bezpośrednio na przednim kole. W kolejnych latach różni wynalazcy prowadzili pracę nad mechanizmem z przekładnią łańcuchową.

W 1869 roku dwójka osób: William Hunter oraz James Starley opatentowali koło, które miało drutowane szprychy. Stosowane są one do dnia dzisiejszego.
Umożliwiło to zwiększenie średnicy koła, co spowodowało powstanie w kolejnych latach tzw. bicykli o kołach o średnicy dochodzącej do dwóch metrów. W popularnych bicyklach napędzane było przednie koło, które miało kilkukrotnie większą średnicę od tylnego koła.

Pierwowzór roweru współczesnego wyposażonego w koła równej wielkości oraz napędzane tylne koło przekładnią łańcuchową opracowany został przez Johna Kempa Starley’a w latach 1884-1885 i nazywał się „Rover” (wędrowiec). Kolejne lata rozwoju przyniosły udogodnienia w postaci opon pneumatycznych opatentowanych przez Johna Boyda Dunlopa, pierwsze systemy zmiany przełożeń oraz wolnobieg wynaleziony przez Ernsta Sachsa w 1903 roku.

Na przełomie XIX i XX wieku rower cieszył się dużą popularnością jako nowoczesny środek transportu i zaczęto organizować pierwsze rozgrywane do dziś wyścigi kolarskie. Niedługo później, od lat 20. jego popularność spadła wraz z rozwojem i zwiększoną dostępnością nowocześniejszego środka transportu jakim był samochód. Mimo to rowery nadal były rozwijane, w szczególności w Chinach powstawały pierwsze linie produkcyjne wytwarzające rowery, gdzie w latach 50. rower stał się głównym środkiem transportu miejskiego. Rozwój roweru w XX wieku opierał się głównie na zwiększeniu efektywności poruszania się nim. W tym celu wynaleziono m.in. znane dzisiaj przerzutki oraz później amortyzatory po powstaniu rowerów górskich na przełomie lat 70 i 80.

W XX wieku w związku z rozwojem elektroniki wprowadzona została ona także do rowerów m.in. w postaci elektronicznych przerzutek oraz w szerokim rozwoju rowerów elektrycznych w latach 2010-tych. Rowery nadal cieszą się popularnością ze względu na ich ekologiczność jako środka transportu, oraz przez kwestie sportowe i pozytywny wpływ na zdrowie. W 2018 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła dzień 3 czerwca Światowym Dniem Roweru.

Kolarstwo

Kolarstwo odnosi się do dyscyplin sportowych związanych z korzystaniem z roweru. Jako pierwsze ze znanych dziś dyscyplin powstało kolarstwo szosowe (już w latach 1870-1880). Później powstawały różne dyscypliny obejmujące zarówno ściganie się na rowerach, gry zespołowe oraz jazdę figurową. Do dyscyplin kolarskich należą:

Poddyscypliny olimpijskie:

  • kolarstwo szosowe,
  • kolarstwo torowe,
  • kolarstwo górskie – zjazdowe (DH), Cross-Country (XC),
  • kolarstwo BMX.

pozostałe niektóre dyscypliny:

  • kolarstwo przełajowe,
  • cyklotrial – trial, tube jumping, dirt jumping,
  • kolarstwo artystyczne,
  • piłka rowerowa,
  • parakolarstwo.

Prawo rowerowe w Polsce

Zgodnie z ustawą „Prawo u ruchu drogowym” rower jest pojazdem o szerokości nieprzekraczającej 0,9 m poruszanym poprzez siłę mięśni osoby kierującej. Dopuszczane jest wyposażenie roweru w napęd elektryczny, który jest zasilany napięciem do 48 V o mocy ciągłej nie przekraczającej 250 W. Moc napędu musi zmniejszać się stopniowo po przekroczeniu prędkości 25 km/h i spadać do zera. Pojazdy przekraczające szerokość 90 cm definiowane są jako wózek rowerowy, a przekraczające parametry napędu jako motorowery.

Wymagane uprawnienia do kierowania rowerem

Do kierowania rowerem w ruchu drogowym w Polsce konieczne jest spełnienie przynajmniej jednego z określonych wymagań:

  • ukończenie 18 roku życia,
  • posiadanie karty rowerowej lub prawa jazdy w dostępnych kategoriach między 10-17 rokiem życia,
  • poniżej 10 roku życia jazda pod opieką osoby dorosłej po chodnikach lub lewą stroną jezdni.

Obowiązki rowerzysty

Niektóre obowiązki kierującego rowerem:

  • Korzystanie z drogi dla rowerów lub pasa ruchu dla rowerów, jeśli idą w kierunku, w którym rowerzysta się porusza,
  • Jazda po poboczu (jeśli jest i nadaje się do jazdy),
  • Trzymanie się minimum jedną ręką na kierownicy i trzymanie nóg na pedałach.

Prawa rowerzysty

Niektóre prawa kierującego rowerem:

  • Wyprzedzanie innych pojazdów z prawej strony.
  • Jazda po chodniku w złych warunkach pogodowych, opiekując się dzieckiem lub wzdłuż drogi z limitem prędkości powyżej 50 km/h.
  • Jazda obok innego rowerzysty lub motorowerzysty nie utrudniając ruchu.